BASINDA HRM

Tarih : 2013-12-01
Başlık : Şirketlerin En Gözdeleri
Açıklama : Hürriyet İK
İçerik :

Bir dönem işletmeler için en değerli çalışanlar üretimde görevli mühendislerken, bir dönem satış ve pazarlamacılar, ardından finansçılar oldu. Bundan 10 yıl önce kurumsal iletişim departmanı sayılı firmada varken bugün sosyal medyanın da etkisiyle şirketlerin en önemli departmanlarından biri haline geldi. Gözde departmanlar yıllara, ekonomik duruma, teknolojiye ve hatta krizlere göre değişiyor. Bugünün en gözdeleri her zaman popülaritesini koruyan satış ve pazarlama departmanları, insan kaynakları, bilgi teknolojileri, müşteri ilişkileri ve kurumsal iletişim.

Her dönem ekonomik gelişmenin ulaştığı seviyeye, ülkenin ekonomik şartlarına, sosyal gelişmelere ve teknolojinin kullanımına göre şirketlerde popüler olan departmanlar da değişiklik gösterir. Yıllara göre pek çok departmanın ve o departmanda çalışanların altın yılları olmuştur. Üretim, finans, satış, pazarlama, insan kaynakları, iş geliştirme…

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Marketing MBA Yüksek Lisans Programı Koordinatörü Dr. Selçuk Tuzcuoğlu, hangi yıllarda hangi departmanların gözde olduğunu şöyle sıralıyor;

“1980’li yıllara kadar bir işletmenin en değerli elemanları üretim departmanında çalışan mühendislerdi. Çünkü kaliteli ürün üretmek önemliydi. Yüksek gümrük duvarları sebebiyle piyasalarda kıran kırana bir rekabet oluşmadığı için satış ve pazarlamaya çok önem verilmiyordu. Bu dönemde ekonomik krizler yaşandıkça finans ve maliyet muhasebesi bölümlerinde çalışanlar da öne çıkıyorlardı.

80’lerde Turgut Özal, gümrük duvarlarını indirince birçok yabancı şirket Türkiye’ye yatırıma geldi ve önce satış ve pazarlama departmanları önem kazandı. Çünkü her üretilenin kolayca satıldığı günler geride kalmıştı. (İthalatı kısıtlayan politikaların terk edilmesiyle her çeşit ürün ithal edildi ve dolayısıyla ithal edilen ürünlerin satış ve pazarlama ihtiyacı doğdu.)

Sonra da ihracat departmanları en gözde bölüm olmaya başladı. Çünkü iç piyasa rakipler tarafından daraltılınca, şirketler dışarıda yeni pazarlar bulmaya mecbur kalmışlardı.

1990’lar ekonomik krizlerle geçerken yine finansman departmanları önem kazandı. Birçok şirkette finansman ve krediler müdürleri genel müdürlüğe terfi ettiler.”

2000’lerde bilgi işlem, satış pazarlama ve İK

1990’lı yılların başında toplam kalite yönetimi anlayışı gibi yönetim felsefelerinin benimsenmesi ile kalite kontrol ve insan kaynakları gibi departmanlar da gözde departmanlar arasına katıldı. Kurumsal ve profesyonel görünme, ürün satmak kadar önemli olarak algılandı. Xerox Türkiye İnsan Kaynakları Direktörü Gülnur Baykurt, bu değişimi şöyle anlatıyor; “Bu dönemde, kalite kontrol ve insan kaynakları departmanları, iş süreçlerini optimize etme ve kayıt altına alma çalışmaları ile ön plana çıktı. 1990’lı yılların sonunda, şirketlerin otomasyon ihtiyaçlarının artması, teknolojinin iş hayatında daha sık kullanılmaya başlanması ile şirketler iş süreçlerini bilgisayar üzerinden takip etmeye başladılar. İnsan kaynakları departmanları, teknolojiye hakim, nitelikli iş gücünü çekebilmek için kendilerini daha çok göstermeye, şirketlerini tanıtmaya yönelik işler yapmaya başladılar. Şirketler, yetenekleri kendilerine çekebilmek ve çalışanlarını daha profesyonelce yönetebilmek için insan kaynakları uzmanı arıyorlardı.

Yeni yüzyılın ilk on yılı, iş dünyasında, bilgisayarın, internetin her sektörde yaygın ve etkin olarak kullanıldığı, büyük şirketlerin ERP (kurumsal kaynak planlaması) projelerinin içine daldığı, e-ticaret gibi yeni iş modellerinin yaratıldığı yıllar oldu. Bu dönemde, bilgi işlem, satış, pazarlama ve insan kaynakları yine ön plana çıkan departmanlar oldu. 2005’ten sonra, servis ve satış sonrası hizmetler hiç olmadığı kadar önem kazandı ve müşteri ilişkileri departmanları ön plana çıkmaya başladı. Şirketler, farklılıklarını müşteri ilişkilerine verdikleri önemle göstermeye çalıştılar. Birbiri ardına çağrı merkezleri açıldı, ücretsiz müşteri hatları kuruldu. Müşterinin kral olarak algılandığı ve şirket içi, iş süreçlerinin müşteri ilişkileri bölümlerinden gelen verilerle yönetildiği bir dönem yaşandı.

2010 sonrasında ise internet ve sosyal medyanın giderek etkinliğinin artması, kurumsal iletişim bölümlerini şirket içinde söz sahibi ve gündemi belirleyen departmanlar haline getirdi. Kurumsal iletişimin, satış ve pazarlama ile doğrudan entegre olduğu bir dönem yaşamaya başladık.”

Krizde finans ve satış

Şirketlerin gözde departmanlarının belirlenmesinde elbette ekonomik krizlerin de payı var. Mesela kriz dönemlerinin en gözdesi finans ve satış idi. HumanGroup Genel Müdürü Gaye Özcan, kriz dönemlerinde ‘yeniden yapılanma’ olarak nitelendirilen işten çıkarma zamanlarında pazarlama, insan kaynakları gibi ‘maliyete neden olan’ bölümlerin göz ardı edildiğini söylüyor ve ekliyor: “Yine kriz dönemlerinde yeni pazarlar arayan şirketlerde dış ticaret departmanlarının önemi artardı.”

Bugün ise en popüler departmanlar satış, pazarlama, bilgi teknolojileri, yaşanan mali krizlerden dolayı finans, stratejik planlama, insan kaynakları, kurumsal iletişim.

Dr. Selçuk Tuzcuoğlu’na göre günümüzün en gözde departmanları ise müşteri ilişkileri departmanı ve insan kaynakları: “Çünkü rekabet maksimum düzeye ulaştı. Memnun olmayan tüketici anında rakip ürünü tercih ediyor. Bu sebeple tüketiciyi anlayıp beklentilerini karşılayan insanlara gereksinim duyuluyor. Bir de şirketler insan kaynaklarının önemini anlamaya başladılar. Müşteri memnuniyetinin baş şartı, doğru seçilmiş, iyi eğitilmiş, motive edilmiş elemanlara sahip olmak. Bu sebeple de insan kaynakları departmanı önem kazandı.”

HRM Danışmanlık Ortağı Elif Ejdar Özel ise artık birçok satış şirketinde satıştan çok brüt kârlılık önemli hale geldiği için finans departmanlarının ön planda olduğunu ve çok hızlı büyüdüğünü söylüyor. Şirketlerin öncelik alanlarına göre değişiklik gösterse bile üretim sektöründe halen pazarlama departmanlarının ön planda olduğunu ekliyor.

Servis hizmeti katma değer yaratıyor

Satış ve pazarlama gibi öne çıkacak bir diğer departman da servis departmanı. GE Türkiye İK’dan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Belgin Ertam, “Satış ve pazarlama departmanlarının organizasyon yapısındaki önemi halen tartışılmaz. Ancak satın alma işlemi yapıldıktan sonra müşterilerin markalardan beklentilerinin devam ettiğini görüyoruz. Bir ürünü sattıktan sonra müşteri sadakati oluşturabilmek için satış sonrasında da mutlaka destek olmak hatta danışmanlık seviyesinde hizmet vermek gerekiyor. O nedenle servis departmanların da müşteriye katma değer yaratma, ek hizmetler sunarak müşteriye fiyat maliyet avantajı sağlama noktasında önemli bir yere sahip olduğunu düşünüyorum” diyor.

Gözde departmanlar sektörden sektöre de değişiklik gösteriyor. Mesela pek çok İK danışmanlık şirketine göre satış departmanı her sektör için her zaman gözde ve gözde olmaya da devam edecek. Sektör bazında bakıldığında ise perakende sektöründe pazarlama, hizmet sektöründe pazarlama ve ürün geliştirme, stratejik planlama, bankacılık sektöründe müşteri hizmetleri, IT sektöründe yazılım, enerji sektöründe mühendislerin çalışacağı tüm departmanlar popülerliğini koruyor.

Satış-pazarlama gözde olmaya devam edecek

İK profesyonellerine göre geleceğin gözde departmanı yine satış olmaya devam edecek. Finans ise her zaman önemini koruyacak. Üçüncü sırada ise insan kaynakları geliyor. İş geliştirme, kurumsal iletişim, kurumsal sorumluluk ve sürdürülebilirlik departmanlarının gelecekte daha çok önem kazanacak departmanlar.

Teknolojinin iş hayatına gittikçe yoğun oranda nüfuz ettiği gerçeğinden yola çıkarak, önümüzdeki yıllarda da IT departmanının öneminin artması bekleniyor. Gaye Özcan, şu anda “satış, pazarlama ve bilgi teknolojileri” departmanları en parlak dönemlerini yaşadıklarını, son 10 yıldır bu durumun artarak devam ettiğini söylüyor ve ekliyor, “Büyük ve dramatik sonuçlara neden olacak bir kriz yaşanmadığı sürece bu durum devam edecek. İnsan kaynaklarının da giderek daha fazla güçleneceğini öngörüyorum. Şirket içinde ve dışında iletişim çok önem kazanıyor. Artık daha çok şirkette kurumsal iletişim biriminin kurulduğunu görüyoruz. Yetenek kıtlığı organizasyon içinde yetenekleri elde tutmayı, potansiyel yeteneklere de cazip görünmeyi gerektiriyor. Şirketlerin çalışanlarıyla ve dışarıdaki yeteneklerle iletişimlerini çok iyi kurmaları gerekiyor, bu noktada iletişim departmanlarına çok iş düşüyor. İnternet ve sosyal medya iletişim için yeni bir kanal oldu. Bu kanalın etkin bir biçimde kullanılabilmesi gerekliliği de kurumsal iletişim departmanlarının öne çıkmasını da destekledi.”

İK daha da yükselecek

Bu arada insan kaynakları departmanının önemi her geçen gün artıyor. İnsan kaynakları stratejik kararların alındığı ve şirketlerin icra kurullarında artık bir sandalyenin kendisine ayrıldığı bir bölüm haline geliyor. Gaye Özcan, insan kaynaklarının neden bu derece önemli bir departman haline geldiğini şöyle açıklıyor; “Y kuşağının iş hayatına dahil olması, en kıt kaynağın insan haline gelmesiyle beraber kızışan yetenek savaşları, büyüyen ekonomi, insan kaynaklarının stratejik öneminin artması…” Pfizer Türkiye, Kafkaslar ve Orta Asya İK Direktörü Bahar Özen Şansal, günümüzde şirketleri başarıya götüren en önemli faktörün insan kaynakları olduğunu söylüyor ve “İK birimlerinin, gelecekte iş birimlerini daha çok yönlendireceğine, iş geliştirme süreçleri içerisinde daha da önemli görevler üstleneceğine inanıyorum” diyor.

1980 öncesi

Üretim

Yüksek gümrük duvarlarıyla korunan talep ekonomisinde üretim en önemli departmandı.

*

1980’ler

Satış-pazarlama

İhracat

Turgut Özal’ın gümrük duvarlarını indirmesi ve Türk Lirası’nı konvertibl hale getirmesiyle yabancı yatırımlar arttı, her üretilenin satıldığı günler geride kaldı. Satış ve pazarlama, ardından ihracat önem kazandı.

*

1990’lar

Finans

Ekonomik krizler finans departmanlarının önemini arttırdı.

*

2000’ler

Bilgi işlem

Satış-pazarlama

İnsan kaynakları

2000’ler bilgisayarın ve internetin her alana girdiği ve yaygınlaştığı, e-ticaret gibi yeni iş modellerinin doğduğu yıllardı. Bu dönemde bilgi-işlem, satış-pazarlama ve yeni iş modeline uygun insan ihtiyacına cevap verebilmek için insan kaynakları departmanları öne çıktı.

*

2005’ten itibaren

Satış sonrası ve servis hizmetleri

Müşteri ilişkileri

Değişen tüketici mantalitesi, internet ve sosyal-medyada tüketici memnuniyetinin ve şikayetlerinin hızlı paylaşımı satış sonrası hizmetleri ve genelde müşteri ilişkilerini öne çıkardı.

*

2010’dan beri

Satış-pazarlama

Bilgi teknolojileri

Finans

Kurumsal iletişim

İnsan kaynakları

Günümüzde hızla değişen teknolojiler bilgi teknolojilerini; internet ve sosyal medyanın giderek etkinliğinin artması, kurumsal iletişimi; kriz, finans departmanını, satış ve pazarlamayı; hızla değişen iş dünyası ve Y kuşağının çalışma hayatına atılması da insan kaynaklarını şirket içinde öne çıkarıyor.

 

Hürriyet İK – Burcu ÖZÇELİK (01.12.2013)