45.000 Kişiye Yeni İş Kapısı

45.000 Kişiye Yeni İş Kapısı
1 / 4 / 2009


Geçen hafta Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), üye ülkeleri kapsayan bir rapor yayınladı.
Şubat 2009 tarihli son rapor, Türkiye’nin zirveye her geçen dönem biraz daha yaklaştığını gösteriyor. Geçen yılın dördüncü çeyreğindeki rakamlar, Türkiye’nin işsizlik oranının yüzde 12,3 olduğunu ortaya koydu. Bir önceki çeyrekteki işsizlik oranımız 10,7’ydi. Yaşanan gelişmeler bu gidişle işsizlik oranı sıralamasında yüzde 13,7 ile birinci olan İspanya’yı yakalama potansiyelimizin yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Raporda kuşkusuz küresel krize de göndermeler yapılıyor ve işsizliğin önemli ölçüde bu süreçten beslendiğine yönelik tespitlere de yer veriliyor. Fakat Türkiye için bu geçerli mi? Pek öyle olmadığı açık. Çünkü işsizlik ve istihdam konusu, Türkiye’nin en parlak ekonomik performans sergilediği dönemlerinde bile temel sorun olmuştur. Ekonominin son 20 yıldaki performansı en yüksek dönem olarak kabul edilen 2002-2006 yılları arasında bile en büyük sorun, yeni istihdam alanlarının istenilen düzayde açılmamasıydı.

Çarklar durmuş değil

İstihdamın yakıcılığı, Türkiye’nin genç bir nüfusa sahip olmasından kaynaklanıyor. Türkiye’nin çalışabilir nüfusu kayıtlara 52 milyon kişi olarak geçiyor. Bunun önemli bir kısmı da genç. Kayıtlara geçen mevcut işsiz sayımız 3 milyon kişiye dayanmışken, iş gücü nüfusuna da her yıl ortalama 700-750 bin yeni işsizin katıldığını da anımsatalım.
Türkiye’nin ve Türk şirketlerinin bu iş gücüne yeni iş alanları açması kabul etmek lazım ki hiç kolay değil. Hele küresel krizin hem iç hem dış talebi ciddi bir şekilde daralttığı, sanayi üretiminin yüzde 63’lere gerilediği bir ortamda istihdamı bırakın artırmayı, korumak bile maharet isteyen bir iş. Yine de çarklar durmuş değil ve hayat devam ediyor. Ekonomide sorunlar yaşansa da büyüme planları yapan, yeni yatırımlara giden, yeni pazarlara açılan ve bu nedenle vasıfsızdan vasıflıya eleman arayan şirketler de var. Acıbadem Sağlık Grubu, Ziraat Bankası, BİM gibi şirketler en güzel örneklerden.

45 bin kişi aranıyor

İki haftadır yürüttüğümüz bu araştırmalarla bu şirketlere ulaşmaya çalıştık. Yüzlerce şirketle konuştuk. Çalışan sayısını artırmayı hedefleyen 54 şirketin insan kaynakları direktörlerinden bilgi aldık. Bunlar içinde 41 şirket net olarak hangi alanlar için neden eleman aradıklarını rakamsal olarak ifade ettiler. 13 şirket ise kategori olarak hangi alanlar için eleman aradıklarını açıklıyor ama sayısal bir açıklama yapamıyor.
Sonuçta alacakları eleman sayısını açıklayan 41 şirket var ve bu şirketlerin yakın zamanda yeni yaratacakları istihdam miktarının 41 bin kişi olduğu görülüyor.

Bıçak gibi kesilmişti

Türkiye’de istihdam konusuna kısa bir göz atmak gerekirse, Ekim 2008 tarihine kadar tüm sektörlerde gittikçe artan işe alımlar yapılıyordu. Ancak bu tarihten sonra tehlike çanları çalmaya başladı. Yurt dışında gittikçe derinleşen ekonomik krzin etkilerinin Türkiye’yi de sarsmaya başlamasıyla iş de sorun olmaya başladı.
İlk aşamada yurt dışı bağlantılı şirketler, daha sonra da yerli şirketler işe alımlarını durdurdu. Ardında da işten çıkarmalar gündeme geldi. Her geçen gün işsizler ordusuna yenileri eklendi. İşsizlik sigortası için yapılan başvuru sayıları, bu konuda net bir fikir veriyor.
Buna rağmen son dönemde iş çevrelerinden gelen güzel haberler de yok değil. Bu karamsar işsizlik tablosu, bazı şirketlerin yıl içinde yapacakları işe alım oranlarını açıklamalarıyla birlikte biraz da olsa dağıldı.

Farklı alanlarda faaliyet gösteren bazı şirketler var ki, onlar günlük faaliyetlerini yürütmek ve hedeflerini tutturmak adına gerekli pozisyonları işe almaya devam ediyor. Perakende, hızlı tüketim, telekomünikasyon işe alımlarda başı çeken sektörler olarak karşımıza çıkıyor. Finans ve ilaçta da kısmen bir hareketlilikten bahsedilebilir.

Satış ve pazarlama ilgisi

Ekonomik durgunluğun özellikle üretimi vurduğunu söyleyen KRM Yönetim Danışmanlık Maslak Şube Müdürü Aylin Aksel Özçelik, büyük sanayi tesislerinin bu zor dönemi üretimde vardiya azaltmaya giderek aşmaya çalıştığını belirtiyor. Mavi yakada işe alımların nerdeyse durma noktasında olduğunu ifade eden Özçelik, konuşmasını şöyle sürdürüyor:
“Mavi yakalılarda işten çıkarmalar ve ücretsiz izinler de söz konusu. Beyaz yakada işe alım yapılan pozisyonlar ağırlıklı olarak satış, pazarlama ve işin devamını sağlayan teknik (mühendis) kadrolarda devam etmekte. 2001 krizinde satış pazarlama faaliyetlerine yatırım yapan şirketler uzun vadede kazançlı olmuştu. Bu durumu göz önünde bulunduran şirket yöneticileri, satış temsilcisi, pazarlama uzmanı ve işin devamını sağlayan teknik kadrolardaki işe alımlarına devam ediyorlar.”

Alım yapılan iller

Bu pozisyonlara ek olarak küresel kriz Türkiye’deki bazı pozisyonları da popüler hale getirdi. Örneğin; yurt dışı menşeli bazı çağrı merkezleri, global personel maliyetlerini düşürmek adına Avrupa’daki personelini azaltırken açılan kadroları aynı özelliklere sahip Türk çalışanlarla doldurmaya başladı.
Hızlı tüketim ve ilaç sektörlerinde satış- pazarlama kadrolarında tüm Türkiye genelinde işe alımlar devam ediyor. Büyükşehirlerde işe alımlarda görülen yavaşlamanın ana nedeni ise; çalışanların iş değiştirmedeki çekinceleri ve buna paralel olarak şirketlerin personel sirkülasyonunun ciddi anlamda azalması.

Baz maaşlar düşüyor

İçinde bulunduğumuz bu zor dönem şirketlerin taleplerini de ağırlaştırmış durumda. Bunun yansımalarını danışmanlık şirketleri daha net gözlemliyor. Örneğin, Chronos Türkiye Yönetici Ortağı Manolya Küçükkınacı, işe alım yapan iş ortaklarının, kendilerinden iyi adaylara değil, çok çok iyi adaylara ulaşılmasını istediklerini söylüyor.
Daha önceki iş yerlerinde yüksek performans göstermiş adayların tercih edildiğini kaydeden Küçükkınacı, “Pozisyon ve görevden bağımsız olarak araştırmacı, yapıcı, yeni fikirleri rahatlıkla sunabilen, öngörüsü yüksek, kuruma fayda sağlayabilecek, hızlı hareket edebilen, sonuç odaklı, problem çözen, iletişimi kuvvetli ve çevresine duyarlı adaylara şans verilmekte.” diyor.
Peki adaylarda pek çok özellik arayan şirketler, maaş ve sosyal haklar konusunda kriz döneminde nasıl bir politika izliyor? İK danışmanlarından aldığımız bilgiye göre ücret paketleri pek çok pozisyonda gerilemiş durumda. Artık prim oranı yüksek, baz maaş oranı düşük olan ücret paketleri, sadece satış birimlerinde değil uygulanabilen birçok birimde kullanılmak isteniyor.

Hızlı Tüketim hız kesmiyor

Bu sancılı dönemde hangi sektörlerin eleman alımlarına devam ettiğine gelince… Krizin giderek derinleştiği bu dönemde özellikle hızlı tüketim sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin işe alımlara devam ettiği gözleniyor. Örneğin; bugün 30 bine yakın kişiye istihdam sağlayan Yıldız Holding, 2009 yılında yeni kurulması planlanan üretim tesisleri ve mevcut şirketlerindeki açık pozisyonlar için alım yapmayı planlıyor. Yıldız Holding İK Genel Müdürü Melih Özuyar, henüz planlama sürecinde olduklarını söylüyor.
Bine yakın kişinin çalıştığı P&G şirketinin İK Müdürü Berna Yener, şirkete bu yıl da stajyer ve yeni çalışan kişileri katmaya devam edeceklerini ifade ediyor. İşe alım sürecinin mart ayında başlayacağını belirten Yener, pazarlama, satış, lojistik, üretim, finans-muhasebe, müşteri-Pazar araştırmaları gibi departmanlarda işe alım yapacaklarını sözlerine ekliyor.

Perakendede binlerce kişiye iş

Türkiye’nin son dönemde yükselen sektörleri arasında yer alan perakende, istihdamın da yoğun olduğu bir alan. AVM’lerin açılması ve rekabetin gereği olarak birçok marka, tüketicisine yakın olmak adına hızla mağazalaşıyor. Kriz birçok marka için bu hızı kesmedi. Dolayısıyla yeni mağazalar, yeni iş imkanlarını da beraberinde getiriyor. Perakendede, hem gıda hem giyim hem de elektronik alanlarda alımlar devam ediyor.

Örneğin; 2009 için de iddialı bir hedefle haftada sekiz mağaza açan Migros Türk, bu yıl içinde toplam 400 mağaza açmayı hedefliyor. 2010 sonuna kadar toplam 12 bin kişiye yeni istihdam yaratacak olan şirket, 2009 yılı için yaklaşık 6 bin kişilik ek istihdam oluşturacak. BİM ise aynı dönemde bin 700 kişiyi almayı planlıyor. Giyim perakendesinde ise atılım yapacak şirketlerden biri YKM. 2009 yılında yeni mağaza açılışlarına bağlı olarak İstanbul ve Ankara için işe alım öngörüyor. Yeni açılacak mağazaları için gerçekleştirilecek istihdamların yüzde 80’i satış ve kasa pozisyonlarında görevlendirilecek.

Yeni mağazalar açılıyor

2009 ylı içinde açılan mağazalarla birlikte istihdamını arttıracak bir diğer şirket ise ORKA Grup. Şirket açılan ve açılacak olan mağazalarla birlikte yıl sonuna kadar 120 kişiyi işe almayı hedefliyor.
Deichmann Türkiye de önümüzdeki günlerde iki yeni mağaza daha açarak Türkiye’deki mağaza sayısını 22’ye çıkaracak. Ayrıca 2010 yılına kadar İstanbul’da Bayrampaşa, Bahçelievler ve Pendik’de ayrıca Nevşehir, Ankara, İzmir, Gaziantep’de açacakları 20 yeni mağaza için de açılış dönemlerinde işe alımların devam edeceği belirtiliyor. Deichmann Türkiye, bu doğrultuda 2010 yılına kadar ilave 300 kişiye istihdam sağlamayı hedefliyor.

Elektronikte iş fırsatları

Elektronik perakendede ise hemen sektörün tüm oyuncuları istihdam artışı planlıyor. 2009 yılında beş mağaza açmayı planlayan Darty, 150 kişiden fazla istihdam sağlamayı hedefliyor. Şirket, mağaza yönetim ekibi ve satış danışmanı alanlarında ağırlıklı olarak alım yapmayı amaçlıyor.
Teknosa ise bu yıl bin kişiyi işe alacak. Personel alımlarını açılacak mağazalara paralel olarak gerçekleştirecek olan Teknosa, alımları tüm yıla yayacak. TeknoSa’nın rakiplerinden Media Markt da 2009’da yeni açacağı mağazalarla bin kişiye iş olanağı sağlayacak.
Telekomünikasyon sektöründe ise her ne kadar işten çıkarma haberleri alınsa da bu dönemde istihdam yaratan şirketler de mevcut. Turk Telekom, Turkcell, Avea, Doğan Telekom alım yapacak şirketlerin başında geliyor. Sadece Avea, yaklaşık 400-450 kişilik bir istihdam planlıyor. Şirket, genel müdürlük bünyesinde ise; başta IT, İK, muhasebe ve satın alma olmak üzere tüm diğer operasyonel birimler için de alımlarına yıl boyunca devam edecek. Son iki yılda 3 bine yakın yeni mezun mühendis ve tekniker olmak üzere 3 bin 700 kişiyi kadrosuna katan Türk Telekom da işe alımlara devam edecek. Özellikle Çağrı Merkezi ağırlıklı alımlar için ayrıntılı sayı verilemiyor.

Fast-food’a gün doğdu

Kriz yeme alışkanlıklarının fast food’a kaymasını beraberinde getirdi. Bu gelişmeye paralel olarak da fast food markaları, restoran saılarını artırma yoluna giriyor. Örneğin; McDonald’s Türkiye yıl içinde 14 yeni restoranla beraber 400-450 kişiye daha istihdam yaratacak. En çok istihdam, restoran ekiplerinde gerçekleşecek. 2009 yılı içinde 50 Burger King ve 40 Sbarro ile Popeyes olmak üzere yaklaşık 90 yeni restoran açacak olan TAB Gıda, bin 500 kişiye istihdam sağlayacak.
Gıda ve ilaç konusunda faaliyet gösteren Toksöz Grubu da bu yıl alım yapacak şirketlerden.
İşe alım planlarını bölge ve bölümlerin ihtiyaçları doğrultusunda bu yıl içinde planlamayı düşündüklerini belirten Sanovel İlaç ve Sanset Gıda İnsanKaynakları Direktörü Hande Erbilgin, 2009’da Sanset Gıda için özellikle satış kadrolarında tüm Türkiye için işe alım planladıklarını ve alımlara başladıklarını söylüyor.

İlaç sektörü devrede

Sanovel için de fabrika, merkez kadroları ve özellikle yine satış kadrolarında tüm Türkiye’de işe alımların devam ettiğini söyleyen Erbilgin, şöyle devam ediyor: “Sanovel için işe alacağımız pozisyonlar; fabrikamızda kalite kontrol, kalite güvence, Ar-Ge ve üretim gibi teknik bölümlerimize ilişkin pozisyonlar. Sanset Gıda için beyaz yakalılar kapsamında fabrika, merkez ve saha satış kadroları için alımlarımız devam ediyor.” İlaç sektörünün en büyük oyuncusu Abdi İbrahim, pazarlama kadrosunu 250 kişi büyüttü. Şirket kadrosunu güçlendirmeye devam edecek. Ancak net sayı verilemiyor.
Son yıllarda adını saç bakım ürünleriyle duyuran B’IOTA Laboratuvarları da istihdam yaratacak şirketlerden biri. Şirket, ocak ve haziran ayları arasında çoğunlukla İstanbul içinde 30 yeni personeli işe alacak. Alımlar, beyaz yaka olarak tabir edlien, yurt içi ve yurt dışı yönetici ve uzman düzeyinde satış ve pazarlama elemanları başta olmak üzere, Ar-Ge, finans, muhasebe ve kurumsal iletişim pozisyonları için yapılacak.

Finansta alımlar yoğun

Krizin ana damarını teşkil eden finansta işler kötü gibi görünse de Türk finans dünyasının 2001 yılına göre krize karşı daha dirençli olduğu açıkça görülüyor. Önümüzdeki dönem için daha güçlü adımlar atmak isteyen birçok finans şirketi bu nedenle yeni istihdamın en önemli kaynağı olarak öne çıkıyor.
Özellikle bankalar bu dönemde en çok müfettiş yardımcısı, uzman yardımcısı, memur pozisyonları için alım yapıyor. Sigorta şirketleri ise daha çok bireysel emeklilik alanında pazarlama ve satış elemanı alımı yapıyor.

Yeni şubeler, yeni istihdam

Global kriz sonrasında 2009 yılında yavaş ve sağlam adımlarla ilerleyebilmek için hedeflerini küçülten ancak istihdam yaratmaya devam eden Denizbank’ın İK ve Deniz Akademi Grup Müdürü Yavuz Elkin, 2009 yılında 50 şube açarak, yaklaşık 300 kişiyi istihdam etmeyi hedeflediklerini vurguluyor. “Ağırlıklı olarak Anadolu’da tarım şubeleri açıyor olacağız, bu kapsamda oluşacak ihtiyaçlarımız için istihdam yaratmaya devam edeceğiz.” diyen Elkin, satış ve operasyon kadrolarında deneyimli adayların alınacağını da sözlerine ekliyor.
Yıl içinde yaklaşık 15 şube açmayı ve devinim nedeniyle oluşacak ihtiyaç dahilinde yaklaşık 700 kişi almayı hedefleyen Finansbank’ın İK Grup Yöneticisi Hakan Alp, bu yıl şube satış ve operasyon kadroları, müfettiş yardımcısı ve genel müdürlük management trainee alımları yanında özellikle kredi tahsis ve izleme bölümlerine yönelik alımlar yapmayı planladıklarını söylüyor.
Anadolu Hayat ise 2009 yılında farklı pozisyonlarda yaklaşık 30 kişiyi istihdam etmeyi planlıyor. Öncelikle pazarlama ve satış elemanı pozisyonunda bireysel emeklilik aracılığı lisans belgesi olan adayların işe alınması düşünülüyor. Yıl içinde daha sonra yapılacak sınavlar sonucunda ise yazılım uzman yardımcısı ve memur pozisyonlarına alım yapılacak.

Uçuş ekibi aranıyor

Havacılık alanında da Pegasus iş alımı yapacak şirketlerden. Krize rağmen filosundaki uçak sayısının artışına paralel olarak büyümeye devam eden şirket, 2009’da 184 uçucu ekip, 31 kişi yer ekibi ile kadro sayısını arttırmayı planlıyor.
Geçen yıl Tekel birleşmesiyle birlikte çalışan sayısını yüzde 250 arttıran British American Tobacco da Türkiye’deki büyüme planlarına ulaşabilmek için yetenekli çalışanları bünyesine katmayı sürdürecek. Şirketin İK İşe Alım ve Gelişim Müdürü Aylin Öney Agalday, konuyla ilgili olarak şu bilgileri veriyor:
“2009’da yapacağımız işe alımlar, yıl içindeki projelerimiz ve büyüme planlarımız doğrultusunda olacak. İstanbul’daki merkez ofisimize ve Türkiye’nin büyük bölümüne dağılmış olan satış ekiplerimize de yılın her döneminde alım yapıyoruz. Aynı zamanda geleceğin liderlerini kendi içimizden yetiştirmek amacıyla yüksek sayıda yönetici adayını (Management Trainee) yıl ortasında işe alacağız. Ağırlıklı olarak satış kadrolarına alım yapıyoruz.”

İş arayanlara ÖNERİLER
Alanyalı& Alanyalı Yönetici Orağı Mehtap Alanyalı, bazı şirketlerin krizde yeniden yapılanmayı bir fırsat olarak gördüğü için alımlar yaptığını söylüyor. Her ne kadar seçim sonrası kötü bir tablo çizilse de krizin derinliği psikolojinin etkilendiğini, bu nedenle geleceğe kötümser bakmamak gerektiğini belirtiyor.
HRM Yönetici Ortağı Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, yeni yatıtımların beraberinde getirdiği işe alımların olduğunu ancak birçok şirkette işten çıkarmaların devam ettiğini söylüyor. Öyle ki iki pozisyonu tek kişinin sorumluluğuna vermek adına yepılan işten çıkarmaya paralel olarak bir kişinin işe alındığı durumların olduğundan bahsediyor.
Bu dönemde işe alım yapan şirketlerin aradıkları nitelikte kişilere kolay ulaşabildiğini belirten Nazlıaka, özellikle satış kadroları için yapılan alımlarda yetkinlikleri geniş satışlara odaklanılmasını öneriyor. Diğer pozisyonlar için ise teknolojiye yatkınlık, yabancı dil ile fırsat ve tehditleri görebilme yeteneğinin aranması gerektiğinin altını çiziyor.
Şu anda iş arayan kişilere ise Nazlıaka’nın önerisi her ilana başvurulması yönünde. Günde ortalama 150 başvuru aldıklarını söyleyen Nazlıaka, iş arayanlara şu önerilerde bulunuyor:
“Kendi özelliklerini ve ileriye yönelik olarak hedeflerini iyi analiz edip buna uygun işlere başvurmak gerekiyor. Enerjilerini doğru yönde kullanmaları önemli. Başvuruda bulunacakları firmayı mutlaka araştırsınlar. Bunun yanında başvuru yaparken sadece özgeçmiş yazmak yerine kişisel pazarlama mesajını verecekleri bir kapak yazısını da göndermeleri onları farklılaştıracaktır.”

15 Mart 2009 Ekonomist