Merkezin Nüfusu Azalıyor

Merkezin Nüfusu Azalıyor
1 / 10 / 2012


Bundan 10 yıl önce Koton’daki çalışanların yüzde 60’ı genel merkez kadrosundaydı. Bugün ise sadece yüzde 25’i. Aynı yıllarda Microsoft Türkiye’nin tüm çalışanları genel müdürlük kadrosundaydı. Bugün yüzde 80’i … Denizbank’ta ise merkez kadronun toplam çalışanlara oranı 10 yılda yüzde 30’dan yüzde 24’e geriledi.

Sadece onlar da değil… Turkcell’den BASF’a, Microsoft’tan THY’ye kadar birçok şirkette merkezdeki nüfusun oranı giderek azalıyor. Yani merkezler yalınlaşırken saha ve operasyon kadroları katlanarak büyüyor.
Şirket yöneticileri de uzmanlar da bu eğilimi doğruluyor. Artık çok daha fazla şirket operasyon ve saha odaklı çalışıyor. Merkezler ise stratejik karar merkezleri olarak konumlandırılıyor.

HRM Danışmanlık Yöneticisi Elif Ejdar Özel, “Yeni işe alımlarda merkez kadrolarından ziyade yerel kadrolaşma tercih ediliyor. Müşteri talep ve beklentilerini bilip ona göre hizmet sunabilecek satış gibi operasyonel kadrolara ağırlık veriliyor” diyor.
MY Executive Kurucu Ortağı Müge Yalçın, “Genellikle yabancı şirketlerde görmeye alışık olduğumuz matris yapıda organizasyonlara doğru bir yönelme var” diye konuşuyor. Merkezdeki çalışan oranını yüzde 10’dan yüzde 6,3’e indirdiklerini söyleyen Ceva Logistics Dünya İK Başkan Yardımcısı Nihat Çukurkaya ise şunları söylüyor:

“Merkez, karar alma mekanizmasıdır. Burada minumum seviyede personel tutmaya çalışıyoruz. Bu ekip, stratejilerin belirlenmesi ve uygulanmasının takibinden sorumlu.”

MERKEZ NEDEN KÜÇÜLÜYOR?

Peki merkezi yapılar neden küçülüyor? Bu sadeleşme harekatının arkasında birçok etken var. Egon Zehnder International Yönetici Ortağı Murat Yeşildere, en önemli gerekçenin ekonomik olduğunu söylüyor ve ekliyor. “90’lı yıllardaki enflasyon, şirketlerin gerçek performansını gizlediği için işverenler ‘bir gün kullanabileceklerine inandıkları’ yetenekleri, reel bir ihtiyaç olmasa da istihdam edebiliyordu. Ancak bu gün, şirketlerin bu tip lüksleri kalmadı. Diğer taraftan artık birçok şirket, holdingleri sektörel olarak odaklanarak yönetmeye çalışıyor. O nedenle şirket merkezleri daha küçük ve odaklanmış ekiplerden oluşmaya başladı.”

HRM Danışmanlık Yöneticisi Elif Ejdar Özel ise “Merkezlerde bir yalınlaşma yaşanıyor. Çünkü operasyonel verimliliği artıracak uygulamalar konusunda ölçeklendirme kararlarında sıkıntı yaşanıyor. Merkezdeki istihdam, sektöre ve şirketin işgücü profiline göre değişiklik gösterebilir ancak AR-GE her dönemde önemini koruyor” diye konuşuyor.

“Merkezlerdeki çalışan sayısı hızla azalıyor” diyen Odgers Berndtson Türkiye Yönetici Ortağı Ayşe Öztuna Bozoklar da merkezlerin yalınlaşma gerekçelerini birkaç başlıkta sıralıyor:

“Şirketlerin insan kaynağını eskiye kıyasla daha doğru değerlendirdiklerini ve daha verimli organizasyonlar kurmaya çalıştıklarını görüyoruz. Teknoloji daha yoğun kullanılıyor. Ayrıca şirketlerin dış kaynakta (outsource) daha çok faydalandığını net olarak gözlemliyoruz.”

İDEAL ORAN VAR MI?

Peki çalışan sayısı açısından bakıldığında ideal bir merkez saha oranı var mı? Uzmanlar, tek bir formül vermenin mümkün olmadığını söylüyor. HRM Danışmanlık Yöneticisi Elif Ejdar Özel, “Harvard Business School’un bir araştırmasına göre sahada çalışan 1.000 kişiye karşılık olarak merkezde ortalama 20 kişi istihdam ediliyor. Ancak bunun tüm şirketler için geçerli olması mümkün değil” diyor.

Egon Zehnder International Yönetici Ortağı Murat Yeşildere de benzer düşünüyor ve ekliyor: “Sektör bazında ideal oran değişecektir. Küresel şirketlerin istihdam politikasında büyük değişiklikler olduğunu zannetmiyorum. Yer yer Türk şirketlerinden daha kalabalık olabiliyorlar.”

Unida Danışmanlık’ın kurucu ortağı Saide Kuzeyli ise “Matris yapılanmanın ne derece kıvrak uygulandığı, teknolojiden ne kadar yararlanıldığı bu sayıları etkiliyor. Tek bir merkez-saha formülü yaygın değil” diyor.

Şirketler cephesinde ise herkes kendi formülünü uyguluyor. Örneğin Sarkusyan’da bu oran yüzde 13’te sabitlenmiş.Global güvenlik şirketi Securitas’da ise yüzde 2,2 hedefleniyor. Şirketin Türkiye İnsan Kaynakları Müdürü Neşe G. Bilgin, “Merkezindeki çalışanların toplam çalışanlara oranı Türkiye’ye geldiğimiz 2006’da yüzde 2,0 iken bugün yüzde 2,1 oldu. Bu oranı yüzde 2,2 düzeyinde tutmaya çalışıyoruz” diyor.

Koton İK ve Organizasyon Direktörü Cengiz Gözükara, “Prensibimiz mağaza büyümesinin 4’te 1’i oranında merkez büyümesi” diye konuşuyor.

Şu anda genel merkezdeki çalışan oranı yüzde 31,3 olan Akbank’ın İK’daki sorumlu genel müdür yardımcısı Bade Sipahioğlu, “Genel müdürlük kadrolarımızı toplam kadromuzun yüzde 31’ini geçmeyecek şekilde planlıyor ve tahsis ediyoruz” diyor.

CAPITAL, Ekim 2012 sy:232,236 Yasemin Erdoğan