Nabucco'da 'Beyaz' ve 'Mavi' Fırsatlar

Nabucco'da 'Beyaz' ve 'Mavi' Fırsatlar
15 / 8 / 2009


Nabucco Boru Hattı, beyaz ve mavi yakalı binlerce kişiye ekmek kapısı olacak. İlk etapta 5 bin, toplamda 15 bin kişi istihdam edilecek. 3 bin kişi için İngilizce bilme şartı aranıyor. Ücretler normalde yüzde 20 ila 50 yüksek olacak…. TUĞÇE ALTINSOY

TÜRKİYE üzerinden AB ülkelerine doğalgaz taşımayı hedefleyen Nabucco Boru Hattı’nın inşasına önümüzdeki yıl başlanacak. Ülkemizi önemli bir enerji köprüsü haline getirecek bu projeyle ilgili çok şey yazıldı çizildi. Konunun istihdam boyutu da dile getirildi. Amacımız bunları tekrarlamak değil. Ancak bu konuda, özellikle de işçi sayısıyla ilgili bazı tutarsızlıklar dikkatimizi çekti. İşe alınacak kişi sayısına dair 5 bin diyen de vardı, 10 bin de…
Biz de işin gerçeğini öğrenebilmek için özellikle enerji sektöründe deneyimli İK ( insan kaynakları) ve danışmanlık firmalarına danıştık. Ve şu sorulara yanıt aradık: Nabucco için gerçekçi istihdam ne olacak? İşe alımlar ne zaman başlayacak? Nereye ve nasıl başvurulacak? Ne tür işler için hangi elemanlara ihtiyaç duyulacak?

9 BİN LİRAYA KADAR MAAŞ
Nabucco Boru Hattı’nın Türk istihdam piyasası açısından önemi konusunda İK ve danışmanlık firmalarının yetkilileri bu konuda hemfikir. Human Resources Management Kurucu Ortağı Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, projenin yapımına 2010’da başlanacak olmasına rağmen şimdiden bazı kritik kadroların doldurulması gerektiğinin altını çiziyor. Bunların başında da elbette CEO ve genel müdür yardımcısı gibi pozisyonlar geliyor. Ayrıca projenin Türkiye ayağı için “proje yöneticisi”, ülkelerarası işbirliği zeminini doğru oluşturmak açısından “uygunluk yöneticisi”, 3’üncü partilerle yapılacak anlaşmaları hazırlamak adına “kontrat yöneticisi”, projenin finansal altyapısını ve bütçe planlamasını yapabilecek yetkinlikte “finans yöneticisi” gibi kadroların en kısa zamanda istihdam edilmesi gerekiyor.
Türkiye boru hattı sektörü yaklaşık 20 yıllık bir geçmişe sahip. Dolayısıyla sektörel deneyimi olan çalışan adedi hala çok sınırlı. Nazlıaka, bu bağlamda Nabucco projesinde hem Türk hem de yabancı çalışanların görev alacağı görüşünde. 6 ülkenin eşit hisseyle oluşturduğu konsorsiyum gereği, Türkiye’de Roman, Bulgar, Macar, Alman ve Avusturya kökenli mühendisler de istihdam edilebilecek. Nazlıaka, “Bu kişiler, proje bazlı çalışacakları için hattın yapılması planlanan 2010-2014 yılları arasında belirli süreli iş sözleşmeleriyle görevlendirilecekler” diyor.

DENEYİMLİ KİŞİLER DE ALINACAK
Nazlıaka, yine Rus, Kazak, Azeri ve Cezayir kökenli olup da boru hattında deneyimi olan nitelikli kişilerin bazı kilit pozisyonlar için aday olacaklarını belirtiyor.
Daha önce Rusya ve Cezayir gibi tedarikçilerin ön planda olduğunu hatırlatan Nazlıaka, Nabucco projesiyle Türkiye’nin gaz tedarikçisi bir oyuncu olarak yer almasının ve bu çok önemli pastadan pay almasının gündeme geldiğini belirtiyor. Nazlıaka’ya göre bu proje, başka ülkelerde çalışan ve boru hatları konusunda deneyimli olan bazı nitelikli Türk çalışanları da tekrar ülkeye döndürebilir. Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, Nabucco için ilk etapta 5 bin kişinin istihdam edileceğini öngörüyor. Ancak proje sonuna kadar bu sayının en az 3’e katlanacağını da hemen ekliyor. Uluslararası çapta bir proje söz konusu olduğundan, 15 bin kişilik ekibin tahminen 3 bini yabancı dil bilen (özellikle İngilizce) nitelikli iş gücünden oluşacak. Nazlıaka’ya göre, istihdamın bir kısmı ise boru hattının geçtiği bölge halkından karşılanacak.
Nabucco için özellikle sağlık emniyet uzmanı/yöneticisi, kalite mühendisi/yöneticisi, kaynak NDT denetçisi, çevre mühendisi, makine mühendisi gibi pozisyonlarda önemli iş fırsatları doğması söz konusu.
Nazlıaka, hattın geçtiği yerlerdeki çevresel etkileri karşılamak için yürütülecek sosyal projeler için de deneyimli kişilerin aranacağını düşünüyor. Son yıllarda bazı sivil toplum örgütleri (STK), Dünya Bankası ve Avrupa Birliği hibe programları çerçevesinde bu tip sosyal projelerin sayısı arttı. Nazlıaka, bu nedenle genel olarak sosyoloji, psikoloji, kamu yönetimi, iktisat gibi bölümlerden mezun olan ve benzer nitelikteki sosyal destek projelerinde çalışmış kişilere yeni iş alternatifleri çıkacağını düşünüyor.
Projeyle ayrıca arkeolog, jeoteknik mühendisi, hidrotest mühendisi, sigorta uzmanı, tekniker, teknisyen, front end ve back end denetçisi gibi alanlarda da deneyimli kişilere yeni istihdam imkanları yaratılacak.

PROJE SÜRESİ 3 YIL 
Nazlıaka, bu tip projelerde saha çalışanlarına saha tazminatı verdiğinden söz ediyor. Firmaların belirlediği şekilde rotasyon uygulamalarının da söz konusu olduğunu ifade eden Nazlıaka, ücretler konusunda ise şunları söylüyor: “İşin niteliği gereği proje bazlı çalışıldığı için ücretler normal ücret seviyesinin yüzde 20 üzerinde seyrediyor. Çalışanların iş güvenliği, sadece proje süresi olan 3 yılla sınırlı. Ayrıca bazı kilit pozisyonlardaki arz-talep dengesizliği nedeniyle ücret seviyelerinin piyasa koşularının yüzde 50 üzerinde olduğu durumlarla da karşılaşılabiliyor. Örneğin, İngilizce bilen ve 6-7 yıl deneyimi olan bir mühendis aylık brüt 4 bin 500 lira maaş alırken, aynı niteliklerde ancak sağlık ve iş güvenliği konusunda uzmanlaşmış bir mühendis 8 bin ila 9 bin lira alabiliyor.”
Projenin yüzde 60’ı Türkiye topraklarında olacak. Nazlıaka, bu sebeple Türkiye’deki “proje yöneticisi” nin çok özenle seçilmesi gerektiğini vurguluyor. Sonuçta bu kişinin yetkinlikleri ve kuracağı ekip, projenin başarısını doğrudan etkileyecek.

BAŞVURULAR İSTİHDAM BÜROLARINA 
Msearch Danışmanlık’tan Anı Yeşim Sönmezer, Nabucco projesiyle ilgili 15 bin kişiye varan tahmini istihdamın, 2010’da başlaması planlanan 1’inci faz ve daha sonra 2014’de planlanan 2’nci faz için geçerli olduğunu belirtiyor. Bunun da yarın düğmeye basıldığı anda oluşacak bir rakam olmadığının altını çiziyor. Sönmezer’e göre, bu rakam yaklaşık olarak 5-6 yıllık bir süreç içerisinde oluşacak. Sönmezer, projede iş başvuruları aşamasına gelinebilmesi için önümüzdeki 6 ayda bitirilmesi planlanan proje destek anlaşmaları ve kapasite kontratlarının tamamlanması gerektiğini ifade ediyor.
Boru hatlarının yapımı, inşaatı, işletilmesi ve bakımı her ülkede kurulacak olan lokal şirketler tarafından yapılacak. Sönmezer; Avusturya, Macaristan, Romanya ve Bulgaristan’da lokal Nabucco firmaları kurulduğunu, ancak henüz Türkiye’de lokal firma kuruluşunun gerçekleşmediğini hatırlatıyor. İstihdam aşamasına gelinebilmesi için öncelikle Türkiye’de de böyle bir firmanın hayata geçmesi gerekiyor.
Sönmezer, bu konuda proje ortaklarının seçeceği birden fazla özel istihdam bürolarına başvurulacağını belirtiyor. Tabii bu konuda zamanlamayı da yine proje ortakları belirleyecek.
“Kalifiye olan ve olmayan pozisyonlar birbirinden ayrıştırılarak bu süreç başlayabilir” diyen Sönmezer, yönetimsel pozisyonların mutlaka enerji sektöründe deneyimli, özel sektör istihdam büroları tarafından yapılması gerektiğinin altını çiziyor.
Sönmezer’e göre, Nabucco için istihdam edilecek kalifiye işgücü arasında saha mühendisleri, şantiye yönetmenleri (mühendisler ve finans kökenli yöneticiler), teknik elemanlar, vinç operatörleri, demir kaynak uzmanları yer alacak. Ayrıca mavi yakalı çalışanlara talep gelecek. Boru hattının geçtiği bölgeler için mavi yakalı iş gücü temin edilebilecek.
Sönmezer de boru hattının inşaası için gereken sürede büyük çoğunluğun çalışma şeklinin geçici iş sözleşmeleriyle olacağı görüşünde.
Ancak işletme ve bakım aşamasına gelindiğinde, kurulan lokal firma bünyesinde tam zamanlı istihdam oluşturulacağı ve personel sayısının 150 kişinin üstünde olmayacağını söylemek mümkün. Anı Yeşim Sönmezer’in ücretler konusundaki görüşleriyse şöyle:
“Kalifiye mühendisler, teknisyenler ve kalifiye işçiler ortalamanın üzerinde bir kazanç sağlayacak. Bu kadar mühendis, teknisyen ve kalifiye işçiyi bir anda bulmak mümkün olmayacak. Bunun sebebi ise Türkiye’nin söz konusu sayıda kalifiye elemanı yıllık bazda eğitim sisteminde üretememesi. Ücretleri ise o günün arz ve talep dengesi belirleyecek.”

MAVİ YAKALILAR İŞ BULACAK
Toplam 7.9 milyar euro maliyeti olan Nabucco projesinin 4.5 milyar euro’luk kısmı Türkiye’ye yatırım olarak çekilecek. Mavi yaka İnsan Kaynakları Genel Müdürü Bülent Yalçın, buna bağlı olarak ciddi bir istihdam olanağı sağlanacağını düşünüyor. Proje için gerekli süreçlerin tamamlanmasının ardından işe alımların başlayacağını hatırlatan Yalçın, istihdamın bölge halkından sağlanabileceği görüşünde. Ayrıca, hattın geçtiği yerlerde çevresel etkileri karşılayabilmek amacıyla sosyal projelerin de yürütüleceğini belirtiyor ve bu faliyetlerin güzergahtaki yerleşim yerlerinde ekonomiyi canlandıracağına inanıyor.
Yalçın’a göre, iş başvurusu yapılabilecek alanlar arasında mimarlık ve mühendislik gibi beyaz yaka olarak tanımlayabileceğimiz meslekler bulunuyor.
Ayrıca inşaatla ilgili çeşitli mavi yaka pozisyonlarının (formenler, iş makinesi operatörleri, kaynakçılar, şoförler, vasıfsız işçiler) da rahatlıkla iş bulması söz konusu olacak. Yalçın, Nabucco projesi çerçevesinde, hafriyat, inşaat ve işletme aşamaları ayrı ayrı düşünülecek olursa, işin gereğine bağlı olarak her türlü çalışma şeklinin söz konusu olabileceğini ifade ediyor.

TAHMİNİ ÜCRETLER 
Nabucco’da görev yapacak yüksek mühendis ve mimarlar aylık brüt 5 bin ila 9 bin lira arasında alacaklar. Bu rakamlar deneyime ve uzmanlığa göre değişecek. Kaynakçıların ise 2 bin 500 ila 3 bin 500 lira arasında ücret alması tahmin ediliyor. NDT (tahribatsız muayene) belgeliler ise rakamlar brüt olarak 3 bin ila 5 bin lira arasında değişecek.

09-15 Ağustos 2009 Para Dergisi