Sadakat Alarmı!

Sadakat Alarmı!
1 / 12 / 2010


Araştırmalar, her 100 çalışandan 30’unun çalıştığı kuruma bağlı olduğunu gösteriyor. Üstelik dünyada ve Türkiye’de ortalama çalışma süresi kısalıyor, sirkülasyon artıyor.
Tüketici elektroniği, hazır giyim perakendeciliği, BT, ilaç gibi hızlı sektörlerde sadakat hızla azalıyor. Uzmanlar, otomotiv, bankacılık gibi “uzun yıllar çalışılan” sektörlerde bile sadakatin gelecekte daha zor sağlanacağını düşünüyor. Devler ise bu gerçeğin uzun süredir farkında. Toyota, Ülker, Teknosa, Turkcell, Akbank gibi alanının lider şirketleri, önlemlerle sadakati artırmaya çalışıyor. Onlar, uyguladıkları İK politikalarıyla sektör ortalamalarının üzerinde performans sergiliyor.
Çok eski yıllarda deği, 1990’larda 10 yıl içerisinde 3 iş değiştirmek “sadakatsizlik” olarak görülürdü.bu değişim özellikle iş hayatının ilk 10 yılında yaşanmışa daha da şüpheyle yaklaşılır, bu tarz CV’ler belki değerlendirilmeye bile alınmazdı…
Bugün tüm dengeler değişmiş durumda. artık 10 yıl içerisinde 4, hatta 5 iş değişikliği normal kabul ediliyor. Üstelik 15 yıl öncesine göre bir şirketteki ortalama çalışma süresi de giderek kısalıyor. Özellikle Y jenerasyonunun iş hayatına girmesi, kurumların sadakat ve bağlılık formüllerini gözden geçirmesine neden oluyor.
Örneğin Türkiye’de bir çalışanın aynı kurumda çalışma süresi, bugün ortalama 4-5 yıl. Bu rakamla 10,6 yıl olan OECD ortalamasının çok altındayız. ABD’deki ortalama ise 4,4 yıl ile bize gayet yakın.
Çalışan sadakati sektörler bazında değerlendirildiğinde, Türkiye’de en sadık çalışanların 8-10 yıllık ortalama çalışma süresiyle otomotiv sektöründe olduğu gözleniyor. Onu, 7-8 yıl ile beyaz eşya sektörü, 6-7 yıl ile bankacılık izliyor. Çalışma süresinin en düşük olduğu sektörler arasında teknoloji perakendeciliği, sigorta ve hazır giyim perakendeciliği yer alıyor.
Sektör uzmanlarına ve IK danışmanlarına göre Türkiye’de çalışa sadakatini sağlamış, bu alanda gerçekten başarılı olan birçok şirket var. Onlar arasında Pfizer, Turkcell, Arçelik, Garanti Bankası, Coca-Cola , BP, Microsoft, İş bankası ve Ford Otosan öne çıkıyor. Kurumsallaşma süresini tamamlamış holdingler de sadık çalışan konusunda şanslı. Uzmanlara göre Sabancı, Doğuş, Gama, Koç ve Oyak en sadık çalışanlara sahip holdingler arasında.

ÇALIŞMA SÜRESİ KISALIYOR

Ülker’de 2010 nisan sonu itibarıyla çalışanların kurumlarındaki ortalama çalışma süresi 4,5 yıl. Bu süre 5 yıl öncesine göre 6 ay uzadı. Aynı Türkcell’deki gibi. Türkcell’de bugün 5,5 yıl olan ortalama çalışma süresi, 5 yıl önce 6 ay daha kısaydı. Türkiye’nin önde gelen şirketlerinde ortalama çalışma süresi 5 yıl öncesine göre yaklaşık 6 ay uzamış durumda.
Ama Türkiye’ ortalamasına bakıldığında resim biraz farklı. Trend, ortalama çalışma süresinin biraz kısaldığı yönünde.aynı şekilde çalışan sirkülasyonu a giderek artıyor. Yani çalışanı elde tutmak giderek zorlaşıyor. Uzmanlar da bu eğilimi doğruluyor. Bugün Türkiye’deki ortalama çalışma süresi, sektöre ve şirkete göre farklılaşmakla birlikte 4-5 yıl arasında değişiyor. Uzmanlar, bu sürenin 15 yıl öncesine göre önemli oranda kısaldığını düşünüyor.
HRM Genel Müdürü Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka’ya göre “10 yıl inde 6’dan fazla iş değiştiren kişiler “sadakatsiz” olarak tanımlanıyor.oysa 15 yıl kadar önce 3 kereden fazla iş değiştirenler sadakatsiz görülüyordu. Bugün Türkiye’de yapılan bazı memnuniyet araştırmalarına göre çalıştığı kuruma bağlı olan kişi ortalama yüzde 25-30 civarında” diyor.

Y KUŞAĞI SADAKATSİZ

Ortalama çalışma süresinin giderek kısaldığını belirten uzmanlara göre bunun en önemli nedeni, Y kuşağı. Özel hayatını ilk sırada tutan Y kuşağının sık iş değiştirmekten çekinmemesi, ortalama çalışma süresini kısaltıyor.şu anda Y kuşağında bir işte kalma süresi 2 yıla kadar düşmüş durumda. İK uzmanlarına göre bu süre, gelecekte daha da kısalacak. Örneğin 10 yıl sonra çok sık iş değiştirmek bugünkü kadar bile yadırganmayacak.
Monster Gelişen Pazarlar ve Latin Amerika’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Rob Brouwer “Y jenerasyon için iş ve özel hayat dengesi son derece önemli. Sadakatin sağlanması için çalışanların ‘özel hayatlarını yaşama hakkı’na saygı duyulmalı ve bu talep desteklenmeli. Bu gerçeklik artık şirketlerin ajandasında mutlaka olmalı.”

SADAKAT KAR GETİRİYOR

YATIRIMCILARI DA SADIK Uzmanlar, bir şirketin sadık çalışanlara sahip olmasının önemli getirileri olduğunu vurguluyor. Dünyanın önde gelen İK uzmanlarında Dave Ulrich, “çalışan sadakati ve bağlılığı kurumlar için son derece önemli. Bir çalışan çalıştığı şirkete ne kadar sadık ve bağlıysa o kurumun müşterileri ve yatırımcıları da o kadar sadık olacaktır.” Diye değerlendiriyor.

PERFORMANS ARTIYOR Monster Gelişen Pazarlar ve Amerika’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Rob Brouwer ise bu katkıların rakamlara yansıyacak kadar net olduğunu belirtiyor ve ekliyor: “çalışan sadakati kurumlar için çok önemli, çünkü bağlılık “gönüllü çabaları” doğuruyor. İşine bağlı olan bir çalışan başarı için daha hevesli oluyor ve doğal olarak performans artıyor.ayrıca işlerine bağlı çalışanlar müşteriye her zaman daha yakındır. Sadakat, şirketin karlılığını da yükseltir. ISR’nin 2006’da yaptığın, dünya çapında 644 bin çalışanın katıldığı araştırma gösterdi ki çalışan sadakatinin yüksek olduğu şirketler diğerlerin göre daha yüksek gelir ve kar elde ediyor.”

YENİLERİN MALİYETİ YÜKSEK HRM Genel Müdürü Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka Brouwer ve Ulrich’ e katılıyor. Ayrıca işin başka maddi katkıları da olduğunu dile getiriliyor. “Yeni bir elemanı yetiştirmenin maliyeti çok yüksektir. Eski bir çalışanı kaybetmek ve yeni bir eleman alarak açığı kapatmanın maliyeti 5 bin ila 10 bin TL’den 200 bin TL’ ye kadar çıkabilir.

HRM Genel Müdürü Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka ya göre de sadakat anlayışında kuşaklar arası ciddi farklılıklar var. Nazhaka, şu yorumu yapıyor: “Baby Boomers kuşağından gelen çalışanlar için iş, bir anlamda aile demektir. Onlar, o şirketten emekli olmak ister. X jenerasyonuysa yeteneğe yatırım yapan bir şirkete girdiği taktirde uzun yıllar çalışma eğilimindedir. Y kuşağını sadakat duygusu çok düşük. Zorlandığında hemen yeni bir iş arayışına giriyor.”

EN SADIK SEKTÖRLER

Jenerasyon etkisini bir kenara bırakıp konuyu sektörler açısından değerlendirdiğimizde, belli sektörlerdeki çalışanların açık ara daha sadık olduğu ortaya çıkıyor. ortalama çalışma süresinin en yüksek olduğu sektör ise otomotiv. Otomotivde çalışma süresi ortalama 8-10 yıla kadar çıkıyor. Onu 7-8 yıl ile dayanıklı tüketim sektörü, 6-7 yıl ile bankacılık izliyor.sadakat anlamında en sıkıntılı sektörle ise perakende ve sigorta. Bu alandaki çalışma süreleri 2-3 yıl arasında değişiyor. Hatta teknoloji perakendeciliğinde bu süre 2 yıla kadar iniyor.

HRM Genel Müdürü Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, “Turizm, perakende, sigorta, ilaç, reklamcılık, ve hızlı tüketim sektörlerinde, hem bu sektörlerin dinamikleri gereği, hem hızlı değişen koşullar ve iş fırsatları nedeniye sadakat oranı daha düşük. Dayanıklı tüketim, otomotiv, üretim sektörlerinde kalıcı olmak ve deneyim daha önemli olduğu için bu alanlarda bağlılık oranı daha yüksek” diyor.

ORTALAMAYI GEÇENLER

Araştırmamızda öne çıkan bir diğer ilginç veri de şirketler bazında yapılan değerlendirmelerde gözleniyor. Çünkü hangi sektörde olursa olsun, çalışanını sadık tutmayı başaran, İK politikasıyla sektör ortalamalarının çok üzerinde performans gösteren birçok şirket var.

Örneğin Pfizer ve GSK, ilaç sektöründeki ortalamayı geçen iki şirket. İlaçtaki ortalama çalışma süresi 3-4 yıl iken bu süre her iki şirkette de 6 yıla çıkıyor. Üstelik hem GSK hem Pfizer’ da personelin yüzde 30’u, 10 yıldan fazladır kurumda çalışıyor. Pfizer Türkiye-Caucar İK Bölge Direktörü Hande Eskinazi, “Pfizer olarak motivasyon , iletişim, takım çalışması, aidiyet duygusu, ve paylaşımı arttırmaya son derece gayret eden bir şirketiz. Şu anda görevde olan yöneticilerimizden neredeyse tamamı şirket içinde yetişti” diyor.

GSK İnsan Kaynakları Direktörü Sedef Karacan Şenyener ise çalışan sadakati politikasını şöyle özetliyor: “Şeffaflığın ve yetkilendirmenin öne çıktığı, kişilere adil imkan ve fırsatların sunulduğu bir çalışma ortamı yaratıyoruz. Performans, kariyer ve yetenek yönetimi gibi uygulamalarımız var.”
Teknosa da kendi sektöründeki ortalamanın üzerinde değerlere sahip.sektördeki ortalama çalışma süresi sadece 2 yıl.ama Teknosa’da bu rakam 3 yıla çıkıyor. Teknosa İK’dan sorumlu Genel Müdür Yradımcısı Asena Yalınız, uygulamalarını şöyle anlatıyor: “çalışanlara şirket içinde çeşitli kariyer fırsatları sağlayarak sadakati arttırıyoruz. Teknosa Akademi tarafından düzenlenen MT programlarımızda mağaza yöneticisi yetiştirme programımız var. Ağırlıklı olarak içeriden terfiyi tercih ediyoruz.”

NASIL BAŞVURUYORLAR

Migros da “sadık çalışan” profiliyle kendi sektöründeki ortalamanın çok üzerinde. Perakendedeki ortalama çalışma süresi 3 yıl iken bu süre Migros’ta 8 yıla çıkıyor. Çalışanlarının yüzde 40’ı, 10 yıldan daha uzun süredir şirkette. Çalışan sirkülasyonu ise yüzde 8. Migros İnsan Kaynakları Müdürü Olcay Yılmaz Nomak, “Kariyer ve gelişim programımız, performans ve yetkinlik değerlendirme sistemlerimiz, bağlılık ve sadakati arttıran uygulamalarımız arasında” diyor.
Ortalamanın üzerine çıkanlardan biri de Türk Henkel. Hızlı tüketimdeki ortalama çalışma süresi 3-4 yılken Türk Henkel’de bu süre 6,1 yıl. Çalışanların yüzde 24’ü, 10 yıldır kurumda bulunuyor. Türk Henkel Ücretlendirme ve Yan Menfaatler Yöneticisi Müjgan Erkut, “Mümkün olduğunca içeriden terfi sistemini uygulamaya çalışıyoruz” diye konuşuyor.
Tekstil sektöründeki ortalama çalışma süresi ise 5-6 yıl arasında değişiyor. Ama sektörün önde gelen şirketlerinden Hey Tekstil’de bu süre 9 yılı buluyor.üstelik çalışanların yüzde 27,2’si, 10 yılı aşkın süredir şirkette. Hey Tekstil İK Müdürü İK Sabiha Gökçen İnce, şirkette çalışan sadakatinin nasıl sağlandığını şöyle özetliyor: “Toplam bin 75 çalışanımız var. İşci hakları konusunda son derece hassasız. Çalışanlar sadece yetenek ve deneyimlerine göre görevlendirilir. ‘İşci sözcüsü’ sistemimiz var. Örneğin çalışanlara hiçbir maddi ceza ve yaptırım uygulanmaz. Hamileler haftada 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz.”

ÜST YÖNETİM BAĞLI

Peki pozisyonlara göre bakıldığında çalışan sadakati nereye gidiyor? Araştırmada öne çıkan bir diğer önemli veri de işte bu sorunun yanıtında, yani pozisyon-sadakat ilişkisinde…hem araştırma sonuçları hem uzmanların görüşleri, pozisyon yükseldikçe sadakatin arttığını doğruluyor. Örneğin Türkiye’de genel müdür ve CEO düzeyinde bir yöneticinin ortalama çalışma süresi 7-10 yıl. Müdür ve müdür yardımcılığı pozisyonlarında işe 5 yıla kadar inebiliyor. Eleman konumundaki bir çalışan ise ortalama 2 yılda bir iş değiştiriyor.

Aralık 2010 Capıtal Dergisi