Yeni Ücret Gerçekleri

Yeni Ücret Gerçekleri
1 / 1 / 2010


Araştırmalar 2010’da ücret zamlarının en iyi ihtimalle ortalama yüzde 7 civarında olacağını gösteriyor. Capital’in 2010 Ücret Araştırması için yaptığı temaslardan da şirketlerin temkinli davranmayı sürdüreceği yönünde bir sonuç çıkıyor. Hedeflerini tutturan, karlılık oranları iyi olan ve telafi zammı yapan az sayıda şirkette ise zam oranları maksimum yüzde 15’e ulaşacak. Ancak bu şirketlerin sayısı oldukça sınırlı. Şirketlerin büyük bir kısmı ise yılın ikinci yarısına kadar zam yapmayıp bekle-gör politikası uygulayacak. Görünen o ki zam konusunda her şirket farklı bir yaklaşım izleyecek. Bu yıl en çok fedakarlılığı ise CEO’lar yapacak. Genel Müdür ve CEO’lar 3 yıl öncesinin ücret paketlerini almaya devam edecek. Orta kademe yönetici ve uzman düzeyindeki yetenekler artışta daha şanslı olacak.

YENİ ÜCRET GERÇEKLERİ

“2009’da zam yapılmadı. Sadece primlerimizi aldık. Bu yıl ise zamlar belli değil. Primler verilecek mi onu da bilmiyoruz.” Bu sözler, Türkiye’nin önde gelen yabancı bir otomotiv şirketinin yöneticisine ait. Bugünlerde pek çok profesyonel de tıpkı onun gibi 2010’da zam oranının ne olacağını merak ediyor.
Herkesin kafasında aynı soru var: Zam yapılacak mı? Yapılacaksa oran ne olacak? Uzmanlar ise zam konusunda temkinli. Hemen herkes ilk etapta zam yapılsa bile bunun enflasyon oranında olacağı görüşünde birleşiyor. Bu da 2010 için zam oranının pek çok şirkette yüzde 5 civarında gerçekleşeceğini gösteriyor.

YENİ YILIN ANA TRENDİ

Geçen yıl bazı şirketler küresel krizden dolayı hiç zam yapmadı. Zam yapanlar ise yüzde 9 ila 13 arasında bir artış oranı uyguladı. 2010’da ise şirketler, ücret artışları konusunda daha temkinli davranıyor. Zam oranlarını belirlerken ilk kez piyasayı değil de kendi nakit akışlarını, ödeme kapasitelerini dikkate alıyorlar. Karar sürecinde performans ve şirketin durumu dışında etkili olan en önemli unsur ise enflasyon oranı oluyor.
2010 için zam yapacak şirketlerdeki genel eğilim ise zam oranlarını yüzde 5 ila 7 arasında sınırlı tutmak. Doğan ve Sabancı gibi büyük holdingler yüzde 5 oranında baz ücrette zam yapmaya hazırlanıyor. Uzmanlar ise geçen yıl zam yapmayan şirketlerin, 2010’da hedeflenen enflasyonun biraz üzerinde zam yapabileceğini belirtiyor. Şirketlerin büyük bir bölümü de 2010’un ilk çeyreğini gördükten sonra zam oranları konusundaki son kararını verecek.
Yurtdışında da benzer bir trend öne çıkıyor. Towers Perrin’in yaptığı araştırmaya göre 2010’da, her 2 şirketten 1’ü ücret artış oranlarını düşürecek. Yine aynı araştırma sonuçları, “Yönetici ve üstü pozisyonlarda Avrupa’nın önde gelen şirketlerinde ücret artışlarının yüzde 2 ila 2,5 arasında seyredeceğini ortaya koyuyor.”
Kariyer.net Genel Müdürü Yusuf Azoz, enflasyon yaşanan ülkelerde, enflasyon oranında ücret zammı yapılacağını söylüyor ve ekliyor: “Enflasyon olmayan ülkelerde ticaret artışı beklenmiyor.”
Kariyer.net’in bu yıl binin üzerinde şirketle yaptığı araştırma, insan kaynakları yöneticilerinin yüzde 78’inin zam oranlarını belirlemediklerini ortaya koyuyor. 2010 için “Zam oranını tespit ettik” diyenlerin oranı ise yüzde 22’de kalıyor.

BÜYÜKLERİN ZAM STRATEJİSİ

Büyük grup ve şirketlerin önemli bir kısmı, 2010’da ücret zammını enflasyon düzeyinde ya da bunun biraz üzerinde tutacak. Krize rağmen bütçelerini tutturan şirketlerdeki genel eğilim, 2010’da enflasyon oranında artış yapmak yönünde. Bu da yüzde 5 ila 7 oranında artış anlamına geliyor.
Personel Yöneticileri Derneği Başkanı Yiğit Oğuz Duman’ın da şirketi için belirlediği zam oranı buna benzer. Duman, 2010’da şirket olarak zam yapacaklarını ve bunun da oranının yüzde 6 ila 7 civarında olacağını söylüyor.
Yenibiris.com Genel Müdürü Deniz Ceylan Kılıçoğlu ise işverenler arasında yaptıkları anket sonuçlarına göre 2010’da şirketlerin yüzde 40’ının hedef enflasyon oranında zam yapacağını söylüyor. Kılıçoğlu’na göre performansa göre ücret artışı yapacağını söyleyenlerin oranı yüzde 25 düzeyinde.
2009 gibi bu yıl da sektör ortalamasının ücret artışı yapacak şirketlerin başında Investors in People ödüllü firmalarla çok uluslu şirketler var. Yücesan, “Eskiden olduğu gibi uluslar arası şirketlerde çalışanların daha fazla kazanma trendi bu yıl da devam ediyor.” Diye konuşuyor.
Bankacılıkta Garanti ve HSBC, sigortacılıkta Axa, bilişimde Microsoft ve Turkcell, enerjide Shell ve BP, hızlı tüketimde Unilever ve P&G sektörlerin ücret liderliğini koruyor. Çalışanlarına sektörü uygulamasının en az yüzde 30 üstünde ücret ödeyen bu şirketler, 2010’da da çalışanlarına sektör ortalamalarının üzerinde zam yapacak.

EN DÜŞÜK ARTIŞ HANGİ SEKTÖRDE

Ücret artışı liginin en şanslıları ve şanssızları, sektör ve şirket performansına göre farklılaşıyor. Krizden en çok etkilenen tekstil, otomotiv, inşaat, hizmet ve tatminkar ücret zamları beklemiyor. Hatta bu sektördeki pek çok şirket, bu yıl içinde zam yapmayı planlamıyor. Baz ücret artışlarından çok prim sistemine yöneliyorlar.

HP, Mercedes gibi dünyanın en büyük şirketleri bile 2 yıldır ücret zammı yapmıyor. HP İK Müdürü Adnan Erdoğmuş, “Son 2 yıldır ücret artışı yapmıyoruz. Yüksek performanslı cazip primlerler ödüllendiriyoruz” diyor.
2010 için zam oranlarını belirlemeyen çok sayıda şirket ve finans kuruluşu bulunuyor. Geçen yıl, ücret artışı yapan HSBC, Akbank, BAT, Anadolu Sigorta, Turkcell, Pensa İlaç, Eti Pazarlama, Alarko ve Eczacıbaşı Holding’in 2010 için kesinleşmiş ücret zammı yok.
Öte yandan geçen yıl ücret artışı yapmayıp bu yıl yapacak şirketler de var. Lojistik sektöründen Reysaş’ın İK müdürü Alev Yüksel, geçen yıl ücret artışı yapmadıklarını ancak bu yıl yüzde 15 zam yapmayı planladıklarını söylüyor.
Her şeyin yolunda gittiği bilişim ve telekomünikasyonda da enflasyonu düzeltici ücret artışları dışında bir zam beklentisi bulunmuyor. Sigortada da benzer durum hakim. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Filiz Taşyumruk, “Sigorta sektöründe ücret artışları enflasyon paralelinde gerçekleşecek. Sektörün ortalama ücret artış beklentisi yüzde 7- 10 aralığında” diyor.

2010 ÜCRET LİGİNİN LİDERLERİ

Sektör bazında en yüksek ücretlerin telaffuz edildiği alanların başında enerji, telekomünikasyon, bilişim ve hızlı tüketim bulunuyor. HRM Kurucu Ortağı Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, “Telekom, hızlı tüketim, enerji diğer sektörlere göre piyasa ortalamalarının ücret sunma konumunu sürdürüyor. Bunlar büyüme stratejileri doğrultusunda çalışanlarını memnun eden ve büyümeyi destekleyen artışlar sağlayabilirler” diyor.
Pozisyon bazında en iyi kazananlar ise hemen her sektörde müşteriye en yakın ve satış ağırlıklı pozisyonlarla finans bölümlerinde çalışanlar oluyor. Bankalarda müşteriye daha yakın olan bireysel ve kurumsal bankacılık yöneticileriyle hazine bölümündekilerin ücretleri diğerlerine göre daha yüksek seyrediyor. Holdinglerde ise başta finans, satış- pazarlama, risk ve strateji departmanlarının yöneticileri en yüksek ücretlerini alıyor. Son dönemlerde bilgi işlem direktörlerinin ücretlerinde de önemli artış yaşanıyor. Büyük, “Bankalar ve telekomünikasyon şirketleri, bilişim çalışanlarına yatırım yapmaya ve yüksek maaş ödemeye devam ediyor.” diyor.
Yüksek ücretlerin verildiği ilaç sektöründe ise son dönemde fiyatlarda yaşanan belirsizlikten dolayı genel uygulama, enflasyon farkını vermek ve üzerine performans artışı yapmak yönünde olacak. Genesis İlaç Genel Müdürü Tufan Diker, “İlaçta ücreti artıran en önemli unsur primler oluyor. bizim de yüksek satış performansına yüksek prim verme uygulamamız devam edecek.” diyor. İlaçta satış kadrolarında yıllık maaşların yüzde 50’si kadar üçer aylık dönemlerde primler veriliyor.

Ocak 2010 Capıtal